Η επιστήμη δείχνει υποσχόμενα αλλά ανεπαρκή στοιχεία για τα συμπληρώματα κουφοξυλιάς
Τα συμπληρώματα κουφοξυλιάς (σαμπούκο), που παράγονται από τα σκουρόχρωμα μούρα του φυτού Sambucus nigra, έχουν κατακλύσει τα ράφια των φαρμακείων και τα ηλεκτρονικά καταστήματα, ιδίως στις χειμερινές περιόδους. Η φήμη τους ως ενισχυτικό του ανοσοποιητικού και φυσικό αντίμετρο απέναντι στη γρίπη και το κρυολόγημα προηγείται κατά πολύ των επιστημονικών αποδείξεων που τα στηρίζουν, κάτι που δεν εμποδίζει εκατομμύρια ανθρώπους να τα καταναλώνουν τακτικά. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν λειτουργούν, αλλά και πότε έχει νόημα να τα λαμβάνει κανείς.
Τι δείχνει η έρευνα και πού σταματά
Η κουφοξυλιά περιέχει ανθοκυανίνες, αντιοξειδωτικές ουσίες που της δίνουν το χαρακτηριστικό σκούρο χρώμα και οι οποίες θεωρείται ότι υποστηρίζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι εκχυλίσματα κουφοξυλιάς ενεργοποιούν κύτταρα που εμπλέκονται στην ανοσολογική απόκριση, αλλά τα ευρήματα αυτά δεν έχουν επιβεβαιωθεί σταθερά σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Complementary Therapies in Medicine κατέληξε ότι τα συμπληρώματα μαύρης κουφοξυλιάς μπορεί να μειώσουν τη διάρκεια συμπτωμάτων του ανώτερου αναπνευστικού, ενώ άλλα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η λήψη εντός 48 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων συνδέεται με τα καλύτερα αποτελέσματα. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες είναι μικρής κλίμακας, με ανομοιογενή σχεδιασμό και σημαντικές διαφορές στον τύπο και τη δοσολογία των σκευασμάτων που αξιολογούνται.
Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ τοποθετείται με επιφύλαξη, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Ειδικοί του Harvard επισημαίνουν παρόμοια ανεπάρκεια δεδομένων, τονίζοντας ότι οι μελέτες δεν συγκρίνουν συνήθως την κουφοξυλιά με τυπικές θεραπείες, πράγμα που καθιστά αδύνατη την εκτίμηση της πραγματικής της αξίας σε κλινικό πλαίσιο.
Πότε να τη λαμβάνετε και ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί
Ως προς την ώρα λήψης, δεν υπάρχει κλινική τεκμηρίωση που να ευνοεί κάποια συγκεκριμένη στιγμή της ημέρας. Η άποψη που κυκλοφορεί συχνά στη βιβλιογραφία των κατασκευαστών ότι η πρωινή λήψη βοηθά την απορρόφηση λόγω αυξημένης πεπτικής δραστηριότητας δεν στηρίζεται σε κλινικές μελέτες. Το μόνο στοιχείο που υποδηλώνουν τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ότι η συνέπεια στη λήψη έχει μεγαλύτερη σημασία από την επιλογή ώρας.
Σημαντικές επιφυλάξεις αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων. Άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, λύκος ή σκλήρυνση κατά πλάκας, πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν από τη λήψη, καθώς η θεωρητική ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού θα μπορούσε να επιδεινώσει τη νόσο. Αλληλεπιδράσεις έχουν επίσης καταγραφεί με διουρητικά, υπογλυκαιμικά φάρμακα, καθαρτικά και ανοσοκατασταλτικά. Η κατανάλωση ωμών ή άγουρων μούρων είναι επικίνδυνη, καθώς περιέχουν γλυκοσίδες κυανιογόνου που προκαλούν τοξικότητα και το βράσιμο για τουλάχιστον 20 λεπτά εξαλείφει τον κίνδυνο. Τέλος, η χρήση σε παιδιά κάτω των 12 ετών, εγκύους και θηλάζουσες δεν υποστηρίζεται από επαρκή δεδομένα ασφάλειας.
Φωτογραφία Shutterstock
