Νέες μελέτες αποκαλύπτουν τους ενδεχόμενους κινδύνους για το σώμα και τον μεταβολισμό
Οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλείς τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά μέσα από προγράμματα όπως η κετογονική διατροφή. Η βασική αρχή τους στηρίζεται στον περιορισμό των υδατανθράκων με στόχο την είσοδο του σώματος σε κατάσταση κετόζης, κατά την οποία ο οργανισμός καίει λίπος για ενέργεια αντί για γλυκόζη. Αν και η απώλεια βάρους μπορεί πράγματι να επιτευχθεί με αυτόν τον τρόπο, αυξάνονται οι επιστημονικές ενδείξεις ότι η μακροχρόνια εφαρμογή αυτών των διατροφικών πλάνων ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι είναι η ουσία θεαμπρονίνη και προς τι ο “χαμός”;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι είναι στην πραγματικότητα ο οξύς πόνος στην κοιλιά όταν γυμναζόμαστε
Μια από τις βασικές ανησυχίες αφορά την αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικό επεισόδιο και ορισμένες μορφές καρκίνου. Έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα που ακολουθούν δίαιτες με πολύ χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά πρόωρης θνησιμότητας, παρόλο που δεν αποδείχθηκε άμεση αιτιακή σχέση. Αντίθετα, η συστηματική κατανάλωση φρούτων και λαχανικών σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών.
Άλλες μελέτες διαπίστωσαν ότι η μακροβιότητα φαίνεται να ευνοείται από μέτρια πρόσληψη υδατανθράκων, ενώ τα δύο άκρα σχετίζονται με χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής. Οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων μπορεί να βοηθήσουν στην αρχική μείωση του σωματικού βάρους, αλλά η απώλεια αυτή συχνά περιλαμβάνει μυϊκή μάζα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον μεταβολισμό μακροπρόθεσμα.
Ορισμένες παρενέργειες τέτοιων διατροφικών προσεγγίσεων περιλαμβάνουν το λεγόμενο κετο εξάνθημα, μια δερματική αντίδραση που εμφανίζεται σε περιοχές όπως ο λαιμός, η πλάτη και το στήθος. Αν και σπάνιο, έχει παρατηρηθεί κυρίως σε άτομα που βρίσκονται σε κετόζη και συνήθως υποχωρεί με την επανεισαγωγή υδατανθράκων στη διατροφή. Ακόμη πιο κοινή είναι η κετο-αναπνοή, μια μορφή κακοσμίας που οφείλεται στην εκπνοή κετονών, με χαρακτηριστική φρουτώδη ή μεταλλική οσμή.
Επιπλέον, η έλλειψη υδατανθράκων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών, κάτι που επηρεάζει άμεσα την υγεία του παχέος εντέρου. Οι ίνες είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, ενώ η έλλειψή τους συνδέεται τόσο με δυσκοιλιότητα όσο και με πεπτικές διαταραχές. Παράλληλα, η απότομη αύξηση της κατανάλωσης λιπαρών, ιδιαίτερα ζωικής προέλευσης, μπορεί να προκαλέσει πεπτικά προβλήματα όπως φούσκωμα, αέρια και λιπαρά κόπρανα, καθώς το σώμα δεν έχει προσαρμοστεί στην πέψη τόσο υψηλών ποσοτήτων λίπους.
Σημαντικό ζήτημα αφορά και τη λειτουργία των νεφρών. Οι δίαιτες με υπερβολική κατανάλωση ζωικών προϊόντων και πρωτεϊνών ενδέχεται να αυξήσουν την οξύτητα στα ούρα και να μειώσουν τα επίπεδα κιτρικού άλατος, μιας ουσίας που προστατεύει από τη δημιουργία λίθων στα νεφρά. Για άτομα με προϋπάρχουσα νεφρική δυσλειτουργία, ο περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση, κάνοντάς την δυνητικά επικίνδυνη χωρίς ιατρική παρακολούθηση.
Επιπρόσθετα, η διατροφή κετο, όπως και άλλες δίαιτες εξαιρετικά χαμηλής πρόσληψης υδατανθράκων, περιορίζει σημαντικά ή αποκλείει εντελώς τρόφιμα πλούσια σε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής άλεσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διατροφικές ελλείψεις, ιδίως σε βιταμίνη C, κάλιο και φολικό οξύ, τα οποία είναι κρίσιμα για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος.
Το μεγαλύτερο, ωστόσο, πρόβλημα με τις δίαιτες αυτού του τύπου είναι η μακροχρόνια βιωσιμότητά τους. Πολλοί άνθρωποι αδυνατούν να τις διατηρήσουν σε βάθος χρόνου, και μόλις επιστρέψουν στις προηγούμενες διατροφικές τους συνήθειες, ανακτούν γρήγορα το βάρος που είχαν χάσει —κυρίως ως λίπος και όχι ως μυϊκή μάζα. Αυτό μπορεί να έχει μόνιμες συνέπειες στον μεταβολισμό και να δυσκολέψει μελλοντικές προσπάθειες ελέγχου του βάρους.
