Χαμηλά επίπεδα του αερίου στον εγκέφαλο συνδέονται με αυξημένη εναπόθεση πλακών και ταχύτερη απώλεια μνήμης
Ο εγκέφαλος του ανθρώπου δεν διαφέρει τόσο από αυτόν μιας μύγας ή ενός ποντικού στον αριθμό των γονιδίων του, αλλά διαφέρει δραματικά στη λειτουργία τους. Ένας από τους λόγους είναι ότι τα ανθρώπινα γονίδια υφίστανται εκτεταμένη επεξεργασία μέσα από μια διαδικασία που ονομάζεται εναλλακτικό μάτισμα (alternative splicing), όπου ένα μόνο γονίδιο μπορεί να επεξεργαστεί με διαφορετικούς τρόπους για να παράγει πολλαπλά σύνολα οδηγιών. Αυτό αυξάνει δραματικά την πολυπλοκότητα του λειτουργικού γονιδιώματος και συμβάλλει στη μοναδικότητα κάθε ατόμου. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 21 Μαΐου 2026 στο Molecular Cell από ερευνητές των University Hospitals και Case Western Reserve University αποκαλύπτει ότι το μονοξείδιο του αζώτου (NO), ένα αέριο που παράγεται φυσικά στον οργανισμό, μπορεί να ρυθμίζει ευρέως αυτή τη διαδικασία, αλλάζοντας δραματικά τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων.
Η ανατρεπτική σύνδεση με το Αλτσχάιμερ
Ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Jonathan Stamler, Πρόεδρος του Harrington Discovery Institute στα University Hospitals, επεσήμανε ότι η έρευνα διαπίστωσε μειωμένα επίπεδα μονοξειδίου του αζώτου στους εγκεφάλους ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ, και ότι αυτή η απώλεια ελέγχου στο μάτισμα γονιδίων συσχετίζεται με χειρότερα κλινικά αποτελέσματα, δηλαδή με αυξημένη εναπόθεση πλακών και ταχύτερη απώλεια μνήμης. Αυτό αντιστρέφει μια δεκαετίες παλιά επιστημονική πεποίθηση. «Το πεδίο του Αλτσχάιμερ πίστευε από καιρό ότι τα επίπεδα μονοξειδίου του αζώτου ήταν υπερβολικά υψηλά και συνέβαλλαν στη νόσο», είπε ο Stamler. «Αυτή η νέα ανακάλυψη αλλάζει αυτό το παράδειγμα.»
Η ερευνητική ομάδα ανακάλυψε επίσης ότι συγκεκριμένα ένζυμα αφαιρούν το μονοξείδιο του αζώτου από εγκεφαλικές πρωτεΐνες που ρυθμίζουν το μάτισμα, δημιουργώντας μια κατάσταση ανεπάρκειας μονοξειδίου του αζώτου. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η στόχευση αυτών των ενζύμων θα μπορούσε να αποτελέσει νέα θεραπευτική στρατηγική για την αποκατάσταση των επιπέδων μονοξειδίου του αζώτου στον εγκέφαλο.
Τα επόμενα βήματα
Τα επόμενα βήματα της έρευνας περιλαμβάνουν μελέτες σε ζωικά μοντέλα με νέες κατηγορίες αναστολέων ενζύμων που αναμένεται να αποκαταστήσουν το μονοξείδιο του αζώτου στον εγκέφαλο και να προάγουν το υγιές μάτισμα γονιδίων. Η ανάπτυξη αυτής της νέας κατηγορίας φαρμάκων θα γίνει με τη βοήθεια του Harrington Discovery Institute, ο οποίος έχει ήδη 239 φάρμακα σε κατάσταση ανάπτυξης, 28 φάρμακα σε κλινικές δοκιμές και 46 εταιρείες που έχουν ιδρυθεί από την έναρξή του.
