Νέα συστηματική ανάλυση σε 198 χώρες αποκαλύπτει ότι η άνοδος δεν είναι παροδική και χτυπά ανομοιόμορφα ανάλογα με φύλο, ηλικία και περιοχή
Το μεταβολικό σύνδρομο δεν είναι μια ασθένεια με έναν ορισμό και μια αιτία. Είναι ένα σύμπλεγμα αλληλένδετων διαταραχών που εμφανίζονται ταυτόχρονα, όπως κοιλιακή παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία και αυξημένο σάκχαρο νηστείας. Μαζί αποτελούν έναν από τους πιο ισχυρούς προγνωστικούς παράγοντες για καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη τύπου 2 και χρόνια νεφρική νόσο, συχνά προτού εκδηλωθεί οποιοδήποτε σύμπτωμα. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications χαρτογραφεί την εξάπλωσή του σε 198 χώρες από το 2000 έως το 2023, και τα ευρήματα είναι ανησυχητικά.
Ο επιπολασμός του μεταβολικού συνδρόμου παγκοσμίως υπερδιπλασιάστηκε, ανεβαίνοντας από 11,9% το 2000 σε 28,4% το 2023. Σε απόλυτους αριθμούς, ο αριθμός των ενηλίκων που ζουν με το σύνδρομο εκτινάχθηκε από 443 εκατομμύρια σε 1,54 δισεκατομμύριο. Στις γυναίκες η άνοδος ήταν από 14,7% σε 31%, στους άνδρες από 9% σε 25,7%. Σε 196 από τις 198 χώρες που εξετάστηκαν, η τάση ήταν ανοδική και για τα δύο φύλα.
Τα δεδομένα αναλύθηκαν με μοντέλο Bayesian πολυεπίπεδης λογιστικής παλινδρόμησης που ενσωμάτωνε ετήσιες μεταβλητές όπως η ηλικιακή κατανομή, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και ο βαθμός αστικοποίησης. Η μελέτη συμπεριέλαβε 597 επιμέρους έρευνες με συνολικά 45,5 εκατομμύρια συμμετέχοντες.
Ποιοι πλήττονται περισσότερο και που
Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Ο επιπολασμός αυξάνεται σταθερά με το εισόδημα και την αστικοποίηση, αλλά οι γυναίκες σε χαμηλότερες εισοδηματικές βαθμίδες φέρουν δυσανάλογα μεγαλύτερο βάρος σε σύγκριση με τους άνδρες στην ίδια κατηγορία. Στην πρώιμη ενήλικη ζωή τα ποσοστά είναι παρόμοια μεταξύ των φύλων, αλλά από τη μέση ηλικία και μετά οι γυναίκες υπερβαίνουν τους άνδρες, με τη μεγαλύτερη απόκλιση να παρατηρείται στις ηλικίες άνω των 70, όπου το σύνδρομο εμφανίζεται στο 55% των γυναικών έναντι 45% των ανδρών.
Σε επίπεδο περιοχών, οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στην Ανατολική Ασία για τις γυναίκες (άνοδος κατά 28,1 ποσοστιαίες μονάδες) και στην Κεντρική Ευρώπη για τους άνδρες (42,7 ποσοστιαίες μονάδες). Η Ανατολική Ασία μαζί με τη Νότια Ασία συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο απόλυτο αριθμό κρουσμάτων παγκοσμίως, με την Ανατολική Ασία μόνη της να αριθμεί 212 εκατομμύρια γυναίκες και 157 εκατομμύρια άνδρες με το σύνδρομο. Τα χαμηλότερα ποσοστά παραμένουν στην υποσαχάρια Αφρική και σε επιλεγμένες ασιατικές χώρες.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι χωρίς στοχευμένες και περιβαλλοντικά ευαίσθητες παρεμβάσεις, η τάση δεν πρόκειται να αντιστραφεί από μόνη της. Το μεταβολικό σύνδρομο αναπτύσσεται σε ένα πλέγμα γενετικής προδιάθεσης, κακής διατροφής, σωματικής αδράνειας και αστικών περιβαλλόντων που ευνοούν την παχυσαρκία. Η μόνη αποτελεσματική αντιμετώπιση απαιτεί συντονισμό μεταξύ πολιτικής υγείας, κλινικής πράξης και δημόσιας εκπαίδευσης, προσαρμοσμένο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Στη σκιά αυτών των δεδομένων, η υπέρταση και η παχυσαρκία μαζί ευθύνονται ήδη για πάνω από 15 εκατομμύρια θανάτους ετησίως παγκοσμίως, και η συνεχής άνοδος του μεταβολικού συνδρόμου σηματοδοτεί ότι αυτό το βάρος δεν θα ελαφρύνει σύντομα.
