Σε καμία περίπτωση τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν την ολοκληρωμένη ιατρική και ψυχολογική προσέγγιση
Τα φάρμακα Brainzyme, Zenkids, Hyperkid, Safran B6 είναι μόνο μερικά από τα ονόματα που κυκλοφορούν ευρέως τα τελευταία χρόνια, προωθώντας τον εαυτό τους ως «φυσικές» λύσεις για την αντιμετώπιση της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ADHD ή ΔΕΠΥ). Κυκλοφορούν σε ιστοσελίδες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενίοτε στα φαρμακεία, προσελκύοντας γονείς και ενήλικες με υποσχέσεις για βελτίωση της συγκέντρωσης, της μνήμης, της παρορμητικότητας, ακόμη και ως εναλλακτικές στο φαρμακευτικό Ritalin.
Η επιτυχία αυτών των προϊόντων εξηγείται εν μέρει από τη δυσκολία πρόσβασης σε επίσημη διάγνωση, τις μακροχρόνιες και δαπανηρές ψυχοθεραπείες, αλλά και τη συνεχιζόμενη έλλειψη φαρμάκων. Σε ένα τέτοιο κλίμα αβεβαιότητας, τα συμπληρώματα διατροφής εμφανίζονται ως γρήγορες, μη παρεμβατικές λύσεις, χωρίς υποτιθέμενες παρενέργειες, με τη πραγματικότητα, ωστόσο, να είναι πολύ διαφορετική.
Μεταξύ των πιο δημοφιλών επιλογών είναι τα προϊόντα με βάση το σαφράν. Παράγονται από εταιρείες όπως οι Mium Lab, Naali και Terravita και προωθούνται μέσω μιας μελέτης του 2019, η οποία ωστόσο παρουσιάζει σοβαρά μεθοδολογικά προβλήματα. Δεν έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά του κατά της ADHD και η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική. Η νομοθεσία για τα συμπληρώματα διατροφής επιτρέπει την κυκλοφορία τους χωρίς την ανάγκη απόδειξης αποτελεσματικότητας, σε αντίθεση με τα φάρμακα.
Το σαφράν, αν και φαίνεται ασφαλές σε μικρές δόσεις, μπορεί να γίνει τοξικό όταν καταναλωθεί σε μεγαλύτερη ποσότητα, ειδικά όταν συνδυάζεται με βιταμίνη Β9, η οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντιεπιληπτικά φάρμακα. Η μορφή ζελεδάκια με την οποία κυκλοφορούν πολλά τέτοια προϊόντα αυξάνει τον κίνδυνο υπερκατανάλωσης, ειδικά από παιδιά.
Στην προσπάθειά τους να διαφοροποιηθούν, οι κατασκευαστές συμπληρωμάτων διατροφής επιστρατεύουν περίπλοκες συνθέσεις. Το Brainzyme, για παράδειγμα, περιέχει έναν συνδυασμό βιταμινών, φυτικών εκχυλισμάτων και μετάλλων, κανένα από τα οποία δεν έχει αποδείξει αποτελεσματικότητα κατά της ADHD. Η απάντηση της εταιρείας σε σχετικό ερώτημα περιορίστηκε σε θετικές μαρτυρίες χρηστών και συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις, γεγονός που δεν ισοδυναμεί με εγγύηση ασφάλειας.
Και όμως, ορισμένα από τα συστατικά που περιέχονται στα συμπληρώματα μπορεί να είναι προβληματικά. Το Ginkgo biloba, το οποίο δεν συνιστάται για ανηλίκους, μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και να αλληλεπιδράσει με φάρμακα. Το ίδιο ισχύει για τη maca, ένα φυτικό εκχύλισμα χωρίς πιστοποιημένη ασφάλεια, και το ginseng, που μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα και την αρτηριακή πίεση. Παράλληλα, η υπερβολική λήψη ψευδαργύρου ενδέχεται να βλάψει το ανοσοποιητικό σύστημα, προκαλώντας ανεπάρκεια χαλκού. Ανάλογες ανησυχίες εκφράζονται και για τη ροδιόλα, που περιέχεται στο Hyperkid, καθώς τα δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά της θεωρούνται ανεπαρκή. Επιπλέον, μπορεί να επηρεάσει τη δράση αντικαταθλιπτικών και άλλων φαρμάκων.
Τέλος, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που συχνά θεωρούνται «ασφαλής» επιλογή, εμφανίζουν μια μικρή επίδραση στη μείωση της παρορμητικότητας, αλλά όχι στα υπόλοιπα συμπτώματα της ADHD. Σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση του 2024, τα αποτελέσματα δεν διαφέρουν στατιστικά από εκείνα του εικονικού φαρμάκου. Μάλιστα, η λήψη τους σε συμπληρωματική μορφή ενδέχεται να προκαλέσει καρδιαγγειακά και πεπτικά προβλήματα.
