Το ECDC ενισχύει την επιτήρηση και τη συνεργασία για τις νόσους που μεταδίδονται από κουνούπια
Με την άνοδο της θερμοκρασίας και την επιμήκυνση της θερινής περιόδου, η Ευρώπη εισέρχεται ξανά σε περίοδο υψηλού κινδύνου για νόσους που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) έχει θέσει σε εφαρμογή νέα εβδομαδιαία επιδημιολογική επιτήρηση, η οποία καλύπτει τακτικά την πορεία των ιών chikungunya, Zika, δάγκειου πυρετού και Δυτικού Νείλου. Η πρωτοβουλία αυτή προσφέρει επικαιροποιημένα δεδομένα για την υγειονομική κατάσταση σε όλη την ήπειρο, συμβάλλοντας στον καλύτερο σχεδιασμό και στην έγκαιρη ενεργοποίηση μέτρων από τις εθνικές και τοπικές αρχές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ηπατίτιδα Α: Πόσο αναγκαίος είναι ο εμβολιασμός των εργαζομένων στον τομέα της εστίασης;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήσεις τροφίμων: Ποιά είναι η διαφορά των εθελοντικών έναντι των υποχρεωτικών – Πρόσφατα ελληνικά παραδείγματα
Η νέα στρατηγική του ECDC ενισχύει τον διακρατικό συντονισμό και προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, καθώς οι περιόδους δραστηριότητας των κουνουπιών γίνονται πλέον πιο μακρές και ευνοϊκές για την εξάπλωση ασθενειών. Για την ενίσχυση της ετοιμότητας, έχουν εκδοθεί και οδηγίες για τις ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια του γένους Aedes, με συστάσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, την παρουσία φορέων, το περιβάλλον και τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα. Παράλληλο υλικό καθοδηγεί τις υγειονομικές αρχές και στον χειρισμό του ιού του Δυτικού Νείλου.
Η οδηγία καλύπτει το σύνολο της δημόσιας υγειονομικής δράσης, από την αξιολόγηση του κινδύνου και τη διαχείριση των φορέων, μέχρι τις πρακτικές πρόληψης και την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού. Έχει σχεδιαστεί ώστε να διευκολύνει τον σχεδιασμό και την εφαρμογή τοπικών παρεμβάσεων με βάση τις πραγματικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Η επιδημιολογική εικόνα στην Ευρώπη παρουσιάζει επιδείνωση τα τελευταία χρόνια. Το κουνούπι Aedes albopictus έχει πλέον εγκατασταθεί σε 16 χώρες και σε περισσότερες από 360 περιοχές, ενώ επανεμφανίστηκε και το Aedes aegypti στην Κύπρο, είδος που είχε εξαλειφθεί από την ήπειρο. Παράλληλα, ο Culex pipiens συνεχίζει να διευκολύνει την κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου κυρίως τους θερινούς και φθινοπωρινούς μήνες.
Το 2023 καταγράφηκαν 304 τοπικά κρούσματα δάγκειου πυρετού, αριθμός υπερδιπλάσιος από το προηγούμενο έτος. Επίσης, σημειώθηκαν 1.436 περιστατικά λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε 19 χώρες, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή εξάπλωση των νοσημάτων αυτών στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Ήδη από τον Μάιο του 2025, η Γαλλία ανέφερε τα πρώτα έξι περιστατικά chikungunya, γεγονός που υποδεικνύει νωρίτερη έναρξη της περιόδου μετάδοσης σε σχέση με το παρελθόν.
Η χρήση εντομοαπωθητικών, η προστασία του σώματος κατά τις ώρες αιχμής δραστηριότητας των κουνουπιών και η εξασφάλιση συνθηκών ύπνου με φυσικά ή τεχνητά εμπόδια, όπως σίτες και κουνουπιέρες, είναι απλές αλλά ουσιαστικές πρακτικές. Η αποφυγή στάσιμων νερών, σε γλάστρες, υδρορροές και ανοικτά δοχεία, περιορίζει τους χώρους αναπαραγωγής των κουνουπιών, ενώ σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, μπορεί να εξεταστεί και η χρήση ειδικών παρεμβάσεων όπως λαρβικίδια. Τέλος, οι ταξιδιώτες που επιστρέφουν από περιοχές όπου κυκλοφορούν ενεργά τέτοιοι ιοί, καλούνται να παραμείνουν προσεκτικοί για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες, ώστε να μην αποτελέσουν άθελά τους πηγή νέας μετάδοσης.
