Οι ακραίες θερμοκρασίες επαναχαράσσουν τον αμπελοοινικό χάρτη της Ευρώπης
Η αμπελουργία, ένας από τους πιο παλαιούς και πολιτισμικά φορτισμένους κλάδους της γεωργίας, βρίσκεται αντιμέτωπη με την κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Climate, οι ευρωπαϊκές αμπελουργικές περιοχές είναι οι πιο εκτεθειμένες στις επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης σε σύγκριση με κάθε άλλη οινοπαραγωγική περιοχή στον πλανήτη.
Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση της Elizabeth Wolkovich, βασίστηκε σε δεδομένα από 749 θέσεις αμπελώνων σε περισσότερες από 500 αμπελουργικές ζώνες παγκοσμίως. Αναλύθηκαν δέκα μετρικές που σχετίζονται με την αμπελουργία, από τις ημερήσιες θερμοκρασίες σε κρίσιμα στάδια του κύκλου του αμπελιού, έως τη συχνότητα των εξαιρετικά θερμών ημερών. Συγκρίνοντας την περίοδο 1981–2020 με τις προβιομηχανικές συνθήκες (1901–1940), οι ερευνητές ποσοτικοποίησαν τις επιπτώσεις της ανθρωπογενούς αλλαγής του κλίματος.
Η νότια και δυτική Ευρώπη βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της κλιματικής αναστάτωσης. Η αύξηση των ημερών με θερμοκρασίες άνω των 35°C έχει πενταπλασιαστεί, ενώ η μέση θερμοκρασία της καλλιεργητικής περιόδου έχει ξεπεράσει τα ιστορικά επίπεδα κατά πάνω από δύο τυπικές αποκλίσεις. Αντίθετα, περιοχές όπως η Βόρεια Αμερική παρουσιάζουν ηπιότερες μεταβολές.
Αυτές οι θερμικές μεταβολές δεν είναι θεωρητικές. Επηρεάζουν άμεσα τη φαινολογία των σταφυλιών, δηλαδή το πότε βλαστάνουν, ανθίζουν, ωριμάζουν και τελικά συγκομίζονται. Η πρώιμη ωρίμανση μπορεί να μεταβάλει τη σύσταση του σταφυλιού, μειώνοντας την οξύτητα, αυξάνοντας τα σάκχαρα και επηρεάζοντας τα αρωματικά και φαινολικά χαρακτηριστικά που συνθέτουν τη μοναδικότητα ενός κρασιού. Με άλλα λόγια, η κλιματική αλλαγή δεν απειλεί μόνο τις αποδόσεις αλλά και την ταυτότητα των οινικών περιοχών, στοιχείο θεμελιώδες για τις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης και την πολιτιστική συνέχεια.
Η μελέτη δεν προτείνει συγκεκριμένες λύσεις, ωστόσο οι συντάκτες της υπογραμμίζουν την ανάγκη για στρατηγική προσαρμογή. Από την επιλογή πιο ανθεκτικών ποικιλιών και την αναθεώρηση γεωργικών πρακτικών, μέχρι τις μεταβολές στους κανόνες που διέπουν την παραγωγή, ο ευρωπαϊκός αμπελοοινικός τομέας καλείται να προσαρμοστεί ριζικά.
