Οι βαθύτερες αιτίες του πληθωρισμού στην Ελλάδα – Μελέτη ερευνητών από το ΕΚΠΑ και την Πολιτική Οικονομία στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων
Νέα επιστημονική μελέτη ερευνητών από το ΕΚΠΑ και την Πολιτική Οικονομία στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, εξετάζει τι πραγματικά οδήγησε στην άνοδο των τιμών στην Ελλάδα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Η έρευνα βασίζεται στη θεωρία τιμολόγησης κόστους συν κέρδος και αξιοποιεί το έργο του Alfred Eichner, προσαρμόζοντάς το στα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας.
Η ανάλυση καλύπτει την περίοδο 1995 έως 2023 και εξετάζει 48 κλάδους της μη χρηματοπιστωτικής οικονομίας. Στόχος είναι να μετρηθεί πόσο επηρεάζουν τις τελικές τιμές παράγοντες όπως οι μισθοί, το κόστος των πρώτων υλών και των ενδιάμεσων αγαθών, τα επιτόκια δανεισμού, οι φόροι και τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αύξηση των τιμών δεν οφείλεται μόνο στο ύψος των μισθών που καταγράφηκαν την περίοδο. Σημαντικό ρόλο παίζουν το κόστος των ενδιάμεσων εισροών και τα περιθώρια κέρδους. Μετά το 2009, η δυνατότητα των επιχειρήσεων να μετακυλίουν το αυξημένο κόστος παραγωγής στις τελικές τιμές ενισχύθηκε. Αυτό σημαίνει ότι όταν αυξάνεται το κόστος πρώτων υλών ή ενέργειας, η επίδραση περνά πιο εύκολα στον καταναλωτή.
Η πρόσφατη έξαρση του πληθωρισμού ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2021, με την ενεργειακή κρίση και επιδεινώθηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το 2022 ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε το 9,3%, υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Παρότι στη συνέχεια ο γενικός δείκτης υποχώρησε, οι τιμές στα τρόφιμα και ο λεγόμενος δομικός πληθωρισμός παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Η μελέτη εξετάζει και τις συνέπειες της πολιτικής εσωτερικής υποτίμησης που εφαρμόστηκε την περίοδο των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής μετά το 2010. Η πολιτική αυτή στόχευε στη μείωση των μισθών ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η μείωση των μισθών δεν ήταν ο μόνος παράγοντας που επηρέασε τις τιμές. Το κόστος εισροών και η γενικότερη δομή της παραγωγής είχαν επίσης καθοριστική σημασία.
Ένα ακόμη εύρημα είναι ότι η ελληνική οικονομία έχει αδύναμη παραγωγική βάση και μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα αγαθά και ενδιάμεσα προϊόντα. Αυτό καθιστά τις τιμές πιο ευάλωτες σε εξωτερικές διαταραχές. Όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές, η επίδραση μεταφέρεται γρήγορα στην εγχώρια αγορά.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το μοντέλο εξηγεί καλύτερα τις εξελίξεις όταν εξετάζονται ξεχωριστά η Βιομηχανία και οι Υπηρεσίες. Αντίθετα, σε περιόδους που οι επιχειρήσεις μειώνουν τον δανεισμό τους και αποφεύγουν νέα χρέη, η σχέση μεταξύ κόστους και τιμών γίνεται πιο αδύναμη.
Η μελέτη καταλήγει ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η ελληνική οικονομία, σε συνδυασμό με το κόστος εισροών, τα επιτόκια και τη φορολογία, διαμόρφωσε τις συνθήκες για την έντονη άνοδο των τιμών τα τελευταία χρόνια.
Τα παραπάνω αποτελούν συνοπτική παρουσίαση βασικών σημείων της έρευνας και όχι το πλήρες περιεχόμενό της. Για να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη πατήστε ΕΔΩ.
Αναφορά: Dimitris Paitaridis, Christos Pierros, A synthetic investigation at the root causes of inflation in Greece, Structural Change and Economic Dynamics, Volume 75, 2025, Pages 937-948,
ISSN 0954-349X, https://doi.org/10.1016/j.strueco.2025.11.002.
(https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0954349X25001742)
