Η αποκωδικοποίηση του DNA της γλυκοπατάτας ανοίγει τον δρόμο για πιο ανθεκτικές ποικιλίες που μπορούν να στηρίξουν την επισιτιστική ασφάλεια απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Μια διεθνής επιστημονική ομάδα κατάφερε για πρώτη φορά να αποκωδικοποιήσει πλήρως το γονιδίωμα της γλυκοπατάτας, ενός από τα σημαντικότερα γεωργικά προϊόντα στον κόσμο, που τρέφει εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελεί βασικό πυλώνα επισιτιστικής ασφάλειας, ιδιαίτερα στην υποσαχάρια Αφρική.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Plants, επικεντρώθηκε στη γλυκοπατάτα ποικιλίας Tanzania, η οποία είναι ιδιαίτερα ανθεκτική σε ασθένειες και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Το μεγάλο επιστημονικό εμπόδιο ήταν η εξαιρετικά περίπλοκη γενετική δομή του φυτού: σε αντίθεση με τον άνθρωπο που διαθέτει δύο σετ χρωμοσωμάτων, η γλυκοπατάτα έχει έξι (κατάσταση γνωστή ως εξαπλοειδία).
Η πολυπλοκότητα αυτή έκανε για δεκαετίες την αποκωδικοποίηση του DNA της σχεδόν αδύνατη, καθώς οι επιστήμονες έπρεπε να «ξεμπερδέψουν» 90 χρωμοσώματα που έχουν αναμειχθεί από διαφορετικούς προγόνους. Με τη χρήση προηγμένων τεχνικών αλληλούχησης DNA, οι ερευνητές του Boyce Thompson Institute, με επικεφαλής τον καθηγητή Zhangjun Fei, κατάφεραν να ανασυνθέσουν το πλήρες γονιδίωμα, προσφέροντας πρωτοφανή σαφήνεια για την εξελικτική ιστορία και τις γενετικές δυνατότητες της γλυκοπατάτας.
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι το γονιδίωμα της γλυκοπατάτας είναι ένα μωσαϊκό από πολλούς άγριους προγόνους, κυρίως από το είδος Ipomoea aequatoriensis που απαντάται στον Ισημερινό και ένα ακόμα, άγνωστο προς το παρόν, είδος από την Κεντρική Αμερική. Αυτή η μοναδική γενετική «μίξη» εξηγεί την εντυπωσιακή ανθεκτικότητα του φυτού σε ξηρασία, παράσιτα και ακραίες κλιματικές συνθήκες.
«Η γλυκοπατάτα διαθέτει πολλαπλά αντίγραφα κρίσιμων γονιδίων, τα οποία λειτουργούν σαν “ασφαλιστικές δικλείδες” απέναντι στις περιβαλλοντικές προκλήσεις», δήλωσε ο καθηγητής Fei, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η γενετική ποικιλία είναι καθοριστική για τους αγρότες που στηρίζονται σε αυτή για την επιβίωσή τους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες του φυτού, θα χρειαστεί η χαρτογράφηση περισσότερων ποικιλιών από διαφορετικές περιοχές, καθώς κάθε μία μπορεί να κρύβει μοναδικά γονιδιακά χαρακτηριστικά.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων, ακόμα πιο ανθεκτικών ποικιλιών γλυκοπατάτας, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν «όπλο» απέναντι στις επισιτιστικές κρίσεις και την κλιματική αλλαγή.
