Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο Aarhus αποκαλύπτει τις ακούσιες συνέπειες της ασαφούς ταξινόμησης των UPF
Μια νέα προεκτυπωμένη μελέτη από το Πανεπιστήμιο Aarhus στη Δανία δείχνει ότι οι πρωτοβουλίες δημόσιας υγείας και οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις που στοχεύουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπιθύμητες συνέπειες όταν οι ορισμοί της κατηγορίας και η κατανόηση των μηχανισμών επεξεργασίας δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένοι. Ο όρος UPF συνδέεται συνήθως με το σύστημα ταξινόμησης NOVA, το οποίο χαρακτηρίζει τα τρόφιμα της τέταρτης κατηγορίας ως βιομηχανικές συνθέσεις με συστατικά που χρησιμοποιούνται ελάχιστα στη μαγειρική.
Για την ανασκόπηση, οι ερευνητές ανέλυσαν έξι μεγάλες μελέτες κοόρτης με περισσότερους από 635.000 συμμετέχοντες. Διαπίστωσαν ότι οι συσχετίσεις μεταξύ κατανάλωσης UPF και κινδύνου διαβήτη τύπου 2 διαφοροποιούνται σημαντικά. Έτοιμα γεύματα, προϊόντα κρέατος και ζαχαρούχα ποτά συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο, ενώ τα γαλακτοκομικά και τα γλυκίσματα εμφάνισαν αντίστροφες συσχετίσεις. Κατηγορίες όπως ψωμί και δημητριακά δεν έδειξαν ξεκάθαρη σχέση.
Η μελέτη περιλάμβανε και δευτερογενή ανάλυση της κοόρτης «Δανική διατροφή, καρκίνος και υγεία» με περισσότερα από 57.000 άτομα. Εξετάστηκε μια υποθετική κατηγορία, τα Terrible Five, που συνδύαζε επεξεργασμένο κρέας, ζαχαρούχα ποτά, κόκκινο κρέας, ραφιναρισμένα δημητριακά και λαχανικά. Η ομαδοποίηση αυτή οδήγησε σε στρεβλές εκτιμήσεις, καθώς η συνύπαρξη τροφίμων με αρνητικές και θετικές επιδράσεις δημιούργησε εικόνα βλάβης ακόμη και για τα λαχανικά.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τέτοιες προσεγγίσεις παραβιάζουν βασική επιστημονική παραδοχή, σύμφωνα με την οποία η έκθεση πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη. Οι ευρείες κατηγοριοποιήσεις όπως τα UPF καθιστούν τις επιδράσεις δύσκολες στην ερμηνεία και περιορίζουν τη δυνατότητα γενίκευσης.
Κατά συνέπεια, πολιτικές όπως φορολογικά μέτρα, ειδική επισήμανση και νέες διατροφικές οδηγίες που βασίζονται στον υφιστάμενο ορισμό των UPF κινδυνεύουν να στοχοποιήσουν και θρεπτικά τρόφιμα. Οι ερευνητές προτείνουν εστίαση στη βελτίωση των ορισμών, στην αναβάθμιση των εργαλείων διατροφικής αξιολόγησης και στη μελέτη των επιμέρους τεχνικών επεξεργασίας μέσα από αυστηρά ελεγχόμενες δοκιμές. Υπογραμμίζουν ότι μόνο με μεγαλύτερη ακρίβεια είναι δυνατό να κατανοηθεί ο πραγματικός ρόλος της επεξεργασίας στη γένεση ασθενειών.
Στο μεταξύ, στις Ηνωμένες Πολιτείες εξελίσσονται προσπάθειες για τον επίσημο ορισμό και τη ρύθμιση των υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων. Η Καλιφόρνια ενέκρινε τον πρώτο νομικό ορισμό των UPF, ο οποίος βασίζεται σε υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, προστιθέμενα σάκχαρα ή νάτριο, καθώς και στην παρουσία συγκεκριμένων πρόσθετων. Προβλέπεται σταδιακή απόσυρση προϊόντων ανησυχίας από τα σχολεία έως το 2035, με εξαιρέσεις για τα ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.
