Οι επικίνδυνες συνέπειες από επαφή με χλωριωμένο νερό και απολυμαντικά
Το χλωρικό άλας (chlorate/PFAS) συνεχίζει να αποτελεί πηγή ανησυχίας σε όλη την Ευρώπη, καθώς εντοπίζονται σε τρόφιμα πολύ πάνω από τα επιτρεπτά όρια. Τα στοιχεία που συγκεντρώνει το Γερμανικό Ινστιτούτο BfR και οι επικαιροποιημένοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί αναδεικνύουν ένα ζήτημα που ζητά άμεση αντιμετώπιση.
Τι είναι το χλωρικό άλας και πώς μπαίνει στα τρόφιμα
Τα χλωρικά είναι άλατα χλωρικής οξύτητας, που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ως ζιζανιοκτόνα (σόδιο/κάλιο). Στην ΕΕ, η χρήση τους έχει απαγορευτεί, αλλά εξακολουθούν να εισέρχονται στη διατροφική αλυσίδα ως παραπροϊόντα απόλυμανσης με χλωριούχο νερό ή απολυμαντικές ουσίες, κυρίως κατά το πλύσιμο ή την εξαγωγή τροφίμων. Ο Γερμανικός Οργανισμός BfR αναφέρει ότι αυτές οι ουσίες μειώνουν την πρόσληψη ιωδίου, με κίνδυνο να επηρεαστεί η λειτουργία του θυρεοειδούς σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, όπως παιδιά και έγκυες γυναίκες. Επιπλέον, η EFSA έχει ορίσει ανεκτή ημερήσια δόση (TDI) 0,003 mg/kg σωματικού βάρους, ενώ τα μεταβατικά όρια υπολείμματος τροφών (MRL) ορίζονται στο 0,01 mg/kg, όμως ακόμη και αυτά συχνά ξεπερνιούνται.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Σε ευθυγράμμιση με την οδηγία 2008/865/ΕΚ, η Ελλάδα ακύρωσε τις άδειες για φυτοπροστατευτικά με χλωρατά, ενώ το προσωρινό όριο υπολειμμάτων ορίστηκε σε 0,01 ppm. Όμως, όπως επισημαίνει η αρμόδια αρχή σε πρόσφατη δημοσίευση στο cibum, η χρήση χλωριωμένου νερού και απολυμαντικών μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση χλωρατών σε επεξεργασμένα τρόφιμα. Η EFSA αναφέρεται σε έρευνες από το 2014 έως το 2018, που δείχνουν ότι πολλά τρόφιμα, ιδίως εκείνα σε επαφή με χλωριωμένο νερό, εμφάνισαν υπερβάσεις των MRLS, ενώ η μέση έκθεση πλησιάζει ή ξεπερνά το TDI σε βρέφη και παιδιά.
Ποιους αφορά η έκθεση και τι προτείνουν οι αρχές
Νεογνά και παιδιά, λόγω χαμηλού βάρους, είναι πιο επιβαρυμένα, καθώς η EFSA τονίζει ότι η χρόνια έκθεση μπορεί να υπερβεί τα όρια ασφάλειας. Άλλες ευπαθείς ομάδες είναι όσοι έχουν προβλήματα θυρεοειδούς ή έλλειψη ιωδίου. Οι ελληνικές αρχές καλούν σε αυστηρούς ελέγχους για κατάρτιση και εφαρμογή προδιαγραφών MRLs, σύμφωνα με την προσωρινή 0,01 ppm οδηγία. Την ίδια στιγμή, το ζήτημα της παρουσίας χλωρικών αλάτων στα τρόφιμα, όπως είχε δημοσιεύσει πρώτο το cibum, έχει οδηγήσει σε εκτεταμένες ανακλήσεις αναψυκτικών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Μετά το Βέλγιο και την Ολλανδία, και άλλες χώρες έχουν ανακαλέσει προϊόντα όπως Coca-Cola, Sprite και Fanta, λόγω υψηλών επιπέδων χλωρικών αλάτων.
Η EFSA και το BfR τονίζουν την ανάγκη μείωσης όλων των εισόδων χλωρατών μέσω νερού, απολυμαντικών και επεξεργασίας. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή νομοθεσία (Κανονισμός 396/2005) απαιτεί έλεγχο όλων των τροφίμων στο όριο 0,01 mg/kg, αλλά αναγνωρίζεται ότι αυτό δεν απομακρύνει απαραιτήτως τον κίνδυνο. Οι αρμόδιες υπηρεσίες ενθαρρύνουν συνεχείς αναλύσεις και αναπροσαρμογή ορίων, ειδικά για βρεφικές τροφές και εμπορικό πόσιμο νερό.
