Οι θανάσιμοι κίνδυνοι πίσω από το εφέ του καπνού στα τρόφιμα

Απειλητικό για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών είναι το εφέ υγρού αζώτου που χρησιμοποιείται σε ποτά και τρόφιμα.

Η ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη για τη δημιουργία του καινούριου, του διαφορετικού, του καινοτόμου του εντυπωσιακού, δημιουργεί τάσεις και μόδες, ακόμη και στα τρόφιμα. Μια εξαιρετικά δημοφιλής πρακτική στα τρόφιμα και στα ποτά τα τελευταία χρόνια, είναι η χρήση υγρού αζώτου.
Τη νέα μόδα της γαστρονομίας τη συναντάμε όλο και πιο συχνά σε εστιατόρια fine dining, αλλά και δημοφιλείς τηλεοπτικές εκπομπές παγκοσμίως.
Το υγρό άζωτο χρησιμοποιείται στη δημιουργία κοκτέιλ τα οποία ψύχονται μέσα σε αυτό, έτσι ώστε μόλις αφαιρεθεί, να φαίνεται ότι απελευθερώνεται καπνός μόλις προστεθούν τυχόν υγρά.
Μια άλλη μέθοδος είναι να συμπεριλαμβάνεται μια μικρή σταγόνα υγρού αζώτου στο ποτό για να παραχθεί ο ίδιος ατμός. Στο εφέ έχουν δοθεί διάφορα ονόματα, όπως “Dragon’s Breath” και “Nitro Puff”. Το υγρό άζωτο χρησιμοποιείται επίσης συχνά για τη δημιουργία παγωτού, ακόμη και δημητριακών.  Μερικά σνακ περιλαμβάνουν τη βύθιση μπουκιών γλυκού σε υγρό άζωτο ακριβώς πριν από την κατανάλωση, το οποίο δημιουργεί ένα καπνιστό αποτέλεσμα καθώς το γλυκό καταπίνεται (όπου ο καταναλωτής μπορεί να “εκπνεύσει” καπνό από το στόμα και τα ρουθούνια του σαν δράκος). Αν και αυτά τα ειδικά εφέ μπορεί να φαίνονται ελκυστικά (με ορισμένα βίντεο του εφέ στο YouTube να κερδίζουν πάνω από ένα εκατομμύριο προβολές), μπορεί να είναι και πολύ επικίνδυνα.

Το υγρό άζωτο είναι ένα κοινό στοιχείο της φύσης που είναι διαθέσιμο σε όλα τα εδάφη, τους ωκεανούς, ακόμη και τον αέρα και είναι ένα ζωτικής σημασίας θρεπτικό συστατικό για την ανάπτυξη των φυτών και των ζώων. Σε υγρή κατάσταση φτάνει τους -200 βαθμούς Κελσίου γι’ αυτό και χρησιμοποιείται σε ιατρικές διαδικασίες, όπως η κρυοσυντήρηση μυελού των οστών, πρώιμων εμβρύων και άλλων υλικών, καθώς και σε φάρμακα. Χρησιμοποιείται επίσης συνήθως σε επιστημονικά πειράματα για τη δημιουργία χημικών αντιδράσεων, επιδεικνύοντας τις ιδιότητες του ακραίου ψύχους. Εκμεταλλευόμενοι ακριβώς αυτή την ιδιότητα ξεκίνησαν να το χρησιμοποιούν και οι σεφ στις κουζίνες.
Ωστόσο, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πολιτειών (FDA), προειδοποιεί πως η κατάπτωση του μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για την υγεία γιατί μπορεί να καταστρέψει ζωτικά όργανα. Σύμφωνα με το CNN, η ομοσπονδιακή υπηρεσία του υπουργείου υγείας, εξέδωσε προειδοποίηση για το φαινόμενο αυτό, προ πενταετίας.

“Έχουμε εντοπίσει σοβαρούς, και σε ορισμένες περιπτώσεις, απειλητικούς για τη ζωή τραυματισμούς, όπως βλάβες στο δέρμα και στα εσωτερικά όργανα που προκαλούνται από υγρό άζωτο που εξακολουθεί να υπάρχει στα τρόφιμα ή τα ποτά”, ανέφερε ο FDA στην προειδοποίησή για την ασφάλεια του. «Έχουν προκληθεί τραυματισμοί από το χειρισμό ή την κατανάλωση προϊόντων που παρασκευάζονται με την προσθήκη υγρού αζώτου αμέσως πριν από την κατανάλωση, ακόμη και μετά την πλήρη εξάτμιση του υγρού αζώτου λόγω της εξαιρετικά χαμηλής θερμοκρασίας του φαγητού». Ακόμη και η εισπνοή υγρού αζώτου μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες στην αναπνοή, ειδικά για άτομα με άσθμα.

Οι επιπτώσεις στην υγεία έχουν φανεί ήδη από τα πρώτα στάδια της νέας αυτής τάσης. Το 2012 στη Βρετανία, όπως αναφέρει το Θέμα, γιατροί αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε γαστρεκτομή σε μια 18χρονη, μετά από κατανάλωση υγρού αζώτου μέσω κοκτέιλ, προκειμένου να τη σώσουν.
Αυτό που συνέβη στην κοπέλα σύμφωνα με τους γιατρούς, είναι η ανάμειξη του αζώτου με τα οξέα από το στομάχι, ένωση που προκάλεσε βρασμούς και τελικά διάτρηση. Όπως τονίζει το Team medical supplies, το υγρό άζωτο πρέπει να εξατμιστεί πλήρως σε οποιοδήποτε τρόφιμο ή ποτό πριν καταναλωθεί με ασφάλεια. Διαφορετικά, καραδοκεί ο κίνδυνος για σοβαρά εγκαύματα στο στόμα, τον οισοφάγο και τους αεραγωγούς, καθώς και θανάσιμα διάτρηση των οργάνων. Επίσης μία 14χρονη υπέστη χημικό έγκαυμα ενώ χειριζόταν ένα επιδόρπιο που περιείχε υγρό άζωτο, ενώ και στη Σιγκαπούρη, αναφέρθηκαν περιστατικά εγκαυμάτων μετά από κατανάλωση επιδορπίων με «ανάσα δράκου».
Συνίσταται η αποφυγή τέτοιου είδους μεθόδων έως ότου, νομοθετηθεί κάποιος περιορισμός στη χρήση του ώστε να διαφυλαχθεί η δημόσια υγεία. Ωστόσο ακολουθούν κάποιες γενικές οδηγίες προφύλαξης στη χρήση και στην κατανάλωση υγρού αζώτου:

1. Χρήση μόνο αζώτου που προορίζεται για τρόφιμα
2. Δεν πρέπει να μένουν υπολείμματα υγρού αζώτου στο δοχείο σερβιρίσματος
3. Το άνοιγμα του δοχείου σερβιρίσματος θα πρέπει να είναι στενό για να εμποδίζει τους καταναλωτές να χύνουν το περιεχόμενο στα χέρια τους
4. Θα πρέπει να παρέχεται ένα σκεύος που να επιτρέπει τη λήψη μόνο ενός τεμαχίου τη φορά
5. Θα πρέπει να παρέχονται σαφείς οδηγίες στους καταναλωτές στο σημείο πώλησης σχετικά με τους κινδύνους και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται.