Νέα επιστημονική δημοσίευση του Κωνσταντίνου Κουτσουμανή αναλύει την αξιοπιστία και τους περιορισμούς των μεθόδων δειγματοληψίας στον έλεγχο παθογόνων μικροοργανισμών στα τρόφιμα
Έναν χρόνο μετά την απώλειά του, το επιστημονικό έργο του Κωνσταντίνου Κουτσουμανή συνεχίζει να παράγει αποτελέσματα για τη βιομηχανία τροφίμων και τη δημόσια υγεία. Ο καθηγητής Μικροβιολογίας Τροφίμων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και Αντιπρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων EFSA, έφυγε από τη ζωή στις 25 Φεβρουαρίου 2025 σε ηλικία 52 ετών από καρδιακή ανακοπή, αφήνοντας πίσω του ένα εκτεταμένο ερευνητικό αποτύπωμα στον τομέα της ασφάλειας τροφίμων.
Έναν χρόνο μετά τον θάνατό του δημοσιεύθηκε στο International Journal of Food Microbiology μελέτη στην οποία συμμετείχε, με αντικείμενο την αξιολόγηση των μικροβιολογικών σχεδίων δειγματοληψίας για τη Salmonella σε μπιφτέκια κοτόπουλου. Η εργασία εκπονήθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το FoodigIT Computational Food Science Centre και το Statens Serum Institut της Δανίας και φέρει τις υπογραφές των Leonardos Stathas, József Baranyi, Konstantinos Koutsoumanis και Maarten Nauta.
Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτικό μικροβιολογικό μοντέλο εκτίμησης κινδύνου που καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από το αγρόκτημα έως την κατανάλωση στο σπίτι. Το μοντέλο προσομοιώνει τη μετάδοση της Salmonella, την επεξεργασία, την αποθήκευση, το μαγείρεμα και την πιθανότητα νόσησης, ενώ ενσωματώνει και μηχανισμό ελέγχου παρτίδων με διαφορετικά μεγέθη δείγματος, σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό κριτήριο που προβλέπει έλεγχο πέντε δειγμάτων ανά παρτίδα χωρίς να επιτρέπεται κανένα θετικό αποτέλεσμα.
Στο σενάριο χωρίς καθόλου δειγματοληψία εκτιμήθηκαν περίπου 64 κρούσματα σαλμονέλλωσης ανά 100.000 καταναλωτές ετησίως. Με εφαρμογή του ισχύοντος σχεδίου ελέγχου, τα κρούσματα εκτιμήθηκαν σε περίπου 63 ανά 100.000 καταναλωτές, που αντιστοιχεί σε μείωση 1,5%. Οι ερευνητές εξέτασαν και εναλλακτικά σενάρια με μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων, έως 50 ανά παρτίδα. Στα σενάρια με έως 10 δείγματα, η μείωση του κινδύνου παρέμεινε κάτω από 1%. Σε επίπεδα άνω των 20 δειγμάτων, η συνολική μείωση δεν ξεπέρασε το 5%. Παράλληλα, όσο αυξανόταν ο αριθμός των δειγμάτων, αυξανόταν σημαντικά και το ποσοστό των παρτίδων που απορρίπτονταν λόγω θετικού αποτελέσματος.
Η μελέτη ενσωματώνει και οικονομική αποτίμηση. Το κόστος κάθε εργαστηριακής ανάλυσης υπολογίστηκε σε 150 ευρώ ανά δείγμα και το μέσο κόστος παραγωγής σε 3,125 ευρώ ανά κιλό προϊόντος. Η οικονομική επιβάρυνση της σαλμονέλλωσης εκτιμήθηκε σε 3.125 ευρώ ανά κρούσμα. Η ανάλυση έδειξε ότι η αύξηση της έντασης των ελέγχων οδηγεί σε αυξημένο κόστος και μεγαλύτερη απόρριψη παρτίδων, χωρίς αντίστοιχη αναλογική μείωση των εκτιμώμενων κρουσμάτων.
Εξετάστηκε επίσης η αποτελεσματικότητα της δειγματοληψίας σε εγκαταστάσεις διαφορετικού επιπέδου υγειονομικής απόδοσης. Σε συστήματα με υψηλότερη βασική επιμόλυνση, η δειγματοληψία συνδεόταν με μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση των κρουσμάτων. Σε εγκαταστάσεις με χαμηλή αρχική επιμόλυνση, η επίδραση ήταν περιορισμένη.
Η δημοσίευση αυτή, έναν χρόνο μετά την απώλειά του, προστίθεται στο επιστημονικό έργο του Κωνσταντίνου Κουτσουμανή στον τομέα της ασφάλειας τροφίμων και της βιομηχανικής παραγωγής, αποτυπώνοντας τη συμβολή του στην ανάπτυξη μεθοδολογιών που αξιολογούν ποσοτικά τον κίνδυνο και τις επιπτώσεις των ελέγχων στην ασφάλεια των προϊόντων.
Σύνδεσμος για τη επιστημονική δημοσίευση https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0168160526000899
Η δημοσίευση με τίτλο Risk-benefit analysis of sampling plans in food processing facilities using the risk assessment framework έχει συγγραφείς τους Leonardos Stathas, József Baranyi, Konstantinos Koutsoumanis και Maarten Nauta και έχει γίνει αποδεκτή προς δημοσίευση στο περιοδικό International Journal of Food Microbiology. Το άρθρο βρίσκεται σε μορφή Journal Pre-proof και έγινε αποδεκτό στις 22 Φεβρουαρίου 2026. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2026.111709
