Η νέα αξιολόγηση εντοπίζει κενά στα διαθέσιμα δεδομένα και επισημαίνει την παρουσία μικρών σωματιδίων, συμπεριλαμβανομένων νανοσωματιδίων
Το φυτικό κάρβουνο (Ε153), ένα πρόσθετο που χρησιμοποιείται ως μαύρη χρωστική σε ορισμένα τρόφιμα, βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Σε νέα γνωμοδότηση που δημοσιεύθηκε στο EFSA Journal, η Αρχή αξιολόγησε πρόσθετα δεδομένα που υποβλήθηκαν από τη βιομηχανία μετά από αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με στόχο να καλυφθούν κενά που είχαν εντοπιστεί κατά την προηγούμενη επανεξέταση του πρόσθετου. Η αξιολόγηση επικεντρώθηκε κυρίως στην παρουσία τοξικών στοιχείων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (PAHs) και στα χαρακτηριστικά των σωματιδίων που συνθέτουν το πρόσθετο.
Το φυτικό κάρβουνο χρησιμοποιείται ως χρωστική ουσία σε συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων, προσδίδοντας έντονο μαύρο χρώμα σε προϊόντα ζαχαροπλαστικής, αρτοποιίας και άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα. Η ουσία είχε επανεξεταστεί από την EFSA το 2012, ωστόσο τότε είχαν παραμείνει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις προσμίξεις και τη φυσικοχημική της σύσταση. Η νέα γνωμοδότηση επιχειρεί να απαντήσει σε αυτά τα ζητήματα αξιοποιώντας αναλυτικά δεδομένα που προσκομίστηκαν από ενδιαφερόμενο οικονομικό φορέα.
Αυστηρότερα όρια για προσμίξεις και πιθανή παρουσία νανοσωματιδίων
Η αξιολόγηση της EFSA κατέληξε ότι τα νέα δεδομένα υποστηρίζουν την αναθεώρηση των υφιστάμενων ορίων για αρσενικό, κάδμιο, υδράργυρο και μόλυβδο, καθώς και την εισαγωγή νέου ορίου για το αλουμίνιο στις προδιαγραφές του Ε153. Παράλληλα, η Αρχή εξέτασε την παρουσία πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων, μιας κατηγορίας ουσιών που συνδέονται με πιθανές καρκινογόνες επιδράσεις. Αν και η εκτίμηση κινδύνου έδειξε ότι τα επίπεδα έκθεσης δεν προκαλούν άμεση ανησυχία για τους καταναλωτές, η EFSA εισηγείται τη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου για το βενζο[a]πυρένιο και την καθιέρωση νέου ορίου για το σύνολο των τεσσάρων βασικών PAHs που χρησιμοποιούνται ως δείκτες ασφάλειας.
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τα χαρακτηριστικά των σωματιδίων του πρόσθετου. Η EFSA διαπίστωσε ότι οι διαθέσιμες αναλύσεις δεν ήταν επαρκείς για να περιγράψουν πλήρως το μέγεθος και τη μορφολογία των σωματιδίων. Ωστόσο, οι ειδικοί κατέληξαν ότι το φυτικό κάρβουνο περιέχει κλάσμα μικρών σωματιδίων, συμπεριλαμβανομένων νανοσωματιδίων, ενώ παράλληλα είναι αδιάλυτο στο νερό. Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών, η Αρχή θεωρεί ότι η αξιολόγηση ασφάλειας του 2012 θα πρέπει να συμπληρωθεί με ειδική εξέταση των πιθανών επιδράσεων σε νανοκλίμακα.
Τι σημαίνει η νέα αξιολόγηση για τη βιομηχανία τροφίμων
Η γνωμοδότηση δεν οδηγεί αυτόματα σε αλλαγές στη νομοθεσία, ωστόσο αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει σε αναθεώρηση των προδιαγραφών του πρόσθετου. Εφόσον οι προτάσεις υιοθετηθούν, οι παραγωγοί θα χρειαστεί να συμμορφωθούν με αυστηρότερα όρια για τις προσμίξεις και να παρέχουν πληρέστερα δεδομένα σχετικά με τα χαρακτηριστικά των σωματιδίων που περιέχονται στο προϊόν.
Η υπόθεση του Ε153 αντανακλά μια ευρύτερη τάση στις ευρωπαϊκές αξιολογήσεις τροφίμων, όπου η παρουσία νανοσωματιδίων εξετάζεται πλέον με μεγαλύτερη προσοχή. Τα τελευταία χρόνια η EFSA έχει αναπτύξει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση υλικών που περιέχουν πολύ μικρά σωματίδια, αναγνωρίζοντας ότι ενδέχεται να εμφανίζουν διαφορετική συμπεριφορά σε σχέση με τα συμβατικά υλικά. Στην περίπτωση του φυτικού κάρβουνου, η Αρχή δεν διαπίστωσε άμεσο κίνδυνο, αλλά θεωρεί ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για να αποκλειστούν πλήρως όλες οι πιθανές παράμετροι ασφάλειας που σχετίζονται με τη νανοκλίμακα.
