Η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία διαχωρίζει τα φυτά που προκύπτουν από Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές σε δύο κατηγορίες, αίροντας την υποχρεωτική επισήμανση για ορισμένα προϊόντα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε οριστικά στις 17 Ιουνίου 2026 τον νέο κανονισμό που αφορά τα φυτά τα οποία παράγονται με τη χρήση των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών (New Genomic Techniques – NGTs), ολοκληρώνοντας μια νομοθετική διαδικασία που ξεκίνησε το 2023 και διήρκεσε περισσότερο από δύο χρόνια. Οι Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, γνωστές και ως Τεχνικές Υποβοηθούμενης Εξέλιξης, αποτελούν σύγχρονες βιοτεχνολογικές μεθόδους που επιτρέπουν στοχευμένες παρεμβάσεις στο γενετικό υλικό των φυτών. Οι υποστηρικτές τους τονίζουν ότι διαφέρουν από τους παραδοσιακούς γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ), καθώς δεν απαιτούν κατ’ ανάγκη την εισαγωγή γενετικού υλικού από διαφορετικά είδη. Αντίθετα, οι επικριτές θεωρούν ότι πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και συχνά τις χαρακτηρίζουν ως «νέους ΓΤΟ».
Ο νέος κανονισμός εισάγει ένα διαφορετικό σύστημα ταξινόμησης των φυτών που προκύπτουν από τις τεχνικές αυτές. Η αξιολόγηση δεν βασίζεται πλέον κυρίως στη μέθοδο παραγωγής, αλλά στα τελικά γενετικά χαρακτηριστικά του φυτού. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργούνται δύο διακριτές κατηγορίες.
Η πρώτη κατηγορία, γνωστή ως NGT-1, περιλαμβάνει φυτά που έχουν υποστεί περιορισμένο αριθμό και είδος γενετικών τροποποιήσεων, οι οποίες θεωρείται ότι θα μπορούσαν να προκύψουν και μέσω συμβατικών μεθόδων βελτίωσης και επιλογής φυτών. Τα φυτά αυτά θα αντιμετωπίζονται ρυθμιστικά με τον ίδιο τρόπο όπως οι συμβατικές ποικιλίες.
Η δεύτερη κατηγορία, NGT-2, αφορά φυτά με πιο εκτεταμένες ή σύνθετες γενετικές μεταβολές. Για τα προϊόντα αυτά θα συνεχίσει να εφαρμόζεται το υφιστάμενο καθεστώς για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, το οποίο προβλέπει αξιολόγηση κινδύνου, διαδικασία αδειοδότησης πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά και ειδικούς κανόνες παρακολούθησης.
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει το ζήτημα της ιχνηλασιμότητας και της επισήμανσης. Για τα φυτά της κατηγορίας NGT-2 θα είναι υποχρεωτική τόσο η ιχνηλασιμότητα όσο και η επισήμανση, ενώ τα κράτη-μέλη θα διατηρούν το δικαίωμα να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργειά τους στην επικράτειά τους, ακόμη και εφόσον έχουν λάβει έγκριση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των φυτών NGT-1. Οι εγκεκριμένες ποικιλίες θα καταχωρίζονται σε δημόσια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων και οι σπόροι ή άλλο πολλαπλασιαστικό υλικό θα φέρουν σχετική σήμανση. Ωστόσο, τα τρόφιμα που παράγονται από αυτές τις ποικιλίες δεν θα υποχρεούνται να φέρουν ειδική ένδειξη ότι προέρχονται από Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, καθώς η ευρωπαϊκή νομοθεσία θεωρεί ότι τα χαρακτηριστικά τους δεν διακρίνονται από εκείνα των συμβατικών φυτών.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας. Εκπρόσωποι οργανώσεων του κλάδου υποστηρίζουν ότι η απουσία υποχρεωτικής επισήμανσης στα τελικά τρόφιμα περιορίζει τη διαφάνεια της αγοράς και δυσχεραίνει τη δυνατότητα των καταναλωτών να γνωρίζουν τον τρόπο παραγωγής των προϊόντων που επιλέγουν.
Σύμφωνα με τις ισχύουσες αποφάσεις, τα φυτά που προκύπτουν μέσω Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών δεν θα επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία. Παρ’ όλα αυτά, η τυχαία παρουσία φυτών της κατηγορίας NGT-1 σε βιολογικές καλλιέργειες δεν θα θεωρείται παραβίαση των κανόνων βιολογικής παραγωγής, καθώς αναγνωρίζεται ότι η πλήρης αποφυγή μιας τέτοιας επιμόλυνσης ενδέχεται να είναι τεχνικά αδύνατη.
Από την άλλη πλευρά, οι αγροτικές οργανώσεις και ο κλάδος των σπόρων υποδέχθηκαν θετικά την απόφαση. Υποστηρίζουν ότι οι νέες τεχνικές μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη ποικιλιών περισσότερο ανθεκτικών στις ασθένειες, στην ξηρασία και στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ παράλληλα μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από φυτοπροστατευτικά προϊόντα και φυτοφάρμακα.
Η εισηγήτρια του κανονισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Σουηδή ευρωβουλευτής Jessica Polfjärd, χαρακτήρισε την έγκριση «ιστορική νίκη για τους Ευρωπαίους αγρότες και το μέλλον της Ευρώπης», υποστηρίζοντας ότι η πρόσβαση σε σύγχρονα εργαλεία γενετικής βελτίωσης θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την επισιτιστική ασφάλεια της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Ο νέος κανονισμός αναμένεται να τεθεί σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι περισσότερες διατάξεις του θα αρχίσουν να εφαρμόζονται δύο χρόνια αργότερα, γεγονός που σημαίνει ότι το νέο καθεστώς αναμένεται να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή το 2028.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Λαγοκέφαλος: Ακρωτηριασμός 56χρονου ενώ κολυμπούσε – 46χρονος στην εντατική μετά την κατανάλωσή του – 27 θάνατοι στη Μεσόγειο
- Έκλεβαν χρησιμοποιημένο λάδι από εστιατόρια και το πωλούσαν για παραγωγή βιοντίζελ, σαπουνιών και κεριών!
- Πώς να διαλέξετε το πιο γλυκό καρπούζι
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
