Η αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος επιτρέπει να εντοπιστεί με ακρίβεια η πηγή μόλυνσης σε τρόφιμα που προκαλούν ασθένειες
Όταν ξεσπά μια επιδημία τροφικής δηλητηρίασης, το κρίσιμο ερώτημα είναι πάντα το ίδιο: Από πού προήλθε το μολυσμένο τρόφιμο; Η απάντηση γινόταν παραδοσιακά με κλασικές μικροβιολογικές μεθόδους που ήταν χρονοβόρες και συχνά αδυνατούσαν να εντοπίσουν με ακρίβεια την πηγή. Η αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing, WGS) αλλάζει αυτή την εξίσωση, επιτρέποντας στις αρχές να «διαβάσουν» το πλήρες γενετικό υλικό ενός παθογόνου μικροοργανισμού και να το συγκρίνουν με δείγματα από διαφορετικές πηγές, ταυτοποιώντας με μεγάλη ακρίβεια αν πρόκειται για το ίδιο στέλεχος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Πρόστιμα 12,7 εκατ. ευρώ σε 4 εταιρείες βιολογικών για δημιουργία καρτέλ – Ποια μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ εμπλέκεται
Η EFSA και τα ευρωπαϊκά εργαστήρια αναφοράς χρησιμοποιούν WGS στην επιτήρηση τροφιμογενών παθογόνων από το 2020, με αξιοσημείωτη πρόοδο τα τελευταία χρόνια, τόσο στις εργαστηριακές δυνατότητες των κρατών μελών όσο και στη δημιουργία του κοινού συστήματος EFSA-ECDC One Health WGS, που λειτουργεί από το 2022. Ωστόσο μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε νομικό πλαίσιο που να καθιστά τη χρήση του υποχρεωτική.
Αυτό αλλάζει τον Αύγουστο του 2026, οπότε τίθεται σε ισχύ ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/179, ο οποίος καθιστά υποχρεωτική την ανάλυση WGS και την κοινοποίηση των δεδομένων για παθογόνα που σχετίζονται με τροφιμογενείς επιδημίες. Με άλλα λόγια, εφόσον ανιχνευτεί σε τρόφιμο κάποιο από τα παθογόνα που ορίζει ο κανονισμός, το πλήρες γενετικό «αποτύπωμά» του θα πρέπει να καταγράφεται και να διαμοιράζεται στο ευρωπαϊκό σύστημα επιτήρησης.
Το συνέδριο της Ρώμης
Για να βοηθήσει τις αρμόδιες αρχές και τις επιχειρήσεις τροφίμων να προετοιμαστούν για τις νέες υποχρεώσεις, η EFSA και η ομάδα εργασίας των ευρωπαϊκών εργαστηρίων αναφοράς διοργανώνουν στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 2026 στη Ρώμη το τρίτο συνέδριο της σειράς «Science Meets Policy», με θέμα την πρακτική εφαρμογή του WGS στη διερεύνηση επιδημιών τροφιμογενών ασθενειών.
Το συνέδριο απευθύνεται τόσο στις εθνικές αρχές που θα πρέπει να συμμορφωθούν με τον νέο κανονισμό, όσο και στις επιχειρήσεις τροφίμων, οι οποίες αναδεικνύονται πλέον σε βασικούς κατόχους δεδομένων. Ειδική έμφαση δίνεται στις οικονομικές προκλήσεις για εταιρείες με περιορισμένους πόρους, καθώς η υλοποίηση WGS απαιτεί εξοπλισμό και τεχνογνωσία που δεν είναι ισόδυναμα κατανεμημένα σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
