Η παγκόσμια κοινότητα τροφίμων εξετάζει τη δημιουργία ενός νέου επιστημονικού πλαισίου που θα αξιολογεί πιο συστηματικά τη σχέση μεταξύ διατροφικών συνηθειών και ασθενειών που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Η νέα πρόταση που κατατέθηκε στον Codex Alimentarius αφορά την ανάπτυξη ενός μοντέλου ανάλυσης κινδύνου για τις λεγόμενες μη μεταδοτικές ασθένειες που συνδέονται με τη διατροφή, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου.
Μέχρι σήμερα, οι διεθνείς διαδικασίες αξιολόγησης ασφάλειας τροφίμων επικεντρώνονται κυρίως σε άμεσους κινδύνους, όπως μικροβιολογικοί παράγοντες, χημικές ουσίες, αλλεργιογόνα ή επιμολυντές. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να εξετάσει έναν διαφορετικό τύπο κινδύνου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο η μακροχρόνια κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων ή διατροφικών προτύπων μπορεί να επηρεάζει την υγεία του πληθυσμού. Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία επιστημονικών αρχών που θα βοηθούν στην αξιολόγηση δεδομένων σχετικά με τη διατροφή, τη σύσταση των τροφίμων και τις επιπτώσεις τους στην εμφάνιση χρόνιων παθήσεων. Ο στόχος δεν είναι η απλή κατάταξη τροφίμων ως «καλών» ή «κακών», αλλά η ανάπτυξη ενός κοινού τρόπου αξιολόγησης που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί διεθνώς.
Ο Codex Alimentarius αποτελεί το διεθνές σύστημα προτύπων για τα τρόφιμα και βασίζεται εδώ και δεκαετίες στην επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου. Η υπάρχουσα διαδικασία περιλαμβάνει την εκτίμηση κινδύνου, τη διαχείριση κινδύνου και την επικοινωνία των αποτελεσμάτων, με στόχο την προστασία των καταναλωτών και τη διαμόρφωση κοινών κανόνων στο διεθνές εμπόριο τροφίμων. Ωστόσο, οι χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με τη διατροφή αποτελούν διαφορετική πρόκληση. Δεν προκαλούνται από έναν μεμονωμένο παράγοντα ή ένα συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά από σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ διατροφικών επιλογών, τρόπου ζωής, γενετικών παραγόντων και περιβάλλοντος.
Η νέα πρόταση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα επιστημονικό εργαλείο που θα μπορεί να αξιολογεί αυτές τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις με πιο οργανωμένο τρόπο. Η ανάγκη για μια τέτοια προσέγγιση αυξάνεται καθώς πολλές χώρες αντιμετωπίζουν αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων, οι οποίες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με διατροφικούς παράγοντες. Ένα βασικό ζήτημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αξιολογούνται τα επιστημονικά δεδομένα. Οι μελέτες διατροφής συχνά βασίζονται σε παρατηρητικές έρευνες μεγάλης διάρκειας, όπου είναι δύσκολο να αποδειχθεί άμεση αιτιώδης σχέση ανάμεσα σε μια τροφή και μια ασθένεια. Για τον λόγο αυτό, το νέο πλαίσιο αναμένεται να χρειαστεί αυστηρά κριτήρια για την αξιολόγηση της ποιότητας και της αξιοπιστίας των διαθέσιμων στοιχείων.
Νέα δεδομένα για τη διατροφική πολιτική και τις επιλογές των καταναλωτών
Η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται στο μέλλον οι διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για τη διατροφή, οι πολιτικές δημόσιας υγείας και οι κανόνες ενημέρωσης των καταναλωτών. Η μεγάλη αλλαγή αφορά τη μετάβαση από την παραδοσιακή έννοια της ασφάλειας ενός τροφίμου στη συνολική επίδραση της διατροφής στην υγεία. Ένα τρόφιμο μπορεί να είναι ασφαλές από άποψη μικροβιολογικών ή χημικών κινδύνων, αλλά η συχνή κατανάλωσή του σε συγκεκριμένες ποσότητες και μέσα σε ένα συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών. Παράλληλα, η νέα προσέγγιση θα πρέπει να αντιμετωπίσει ζητήματα όπως οι πολιτισμικές διαφορές στις διατροφικές συνήθειες, η πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα και η ανάγκη αποφυγής υπεραπλουστευμένων μηνυμάτων προς τους καταναλωτές.
